На 10 декември 2026 година, Музејот на современа уметност во Загреб ќе ја претстави голема изложба на уметница чие творештво го обликуваше начинот на кој денес ја разбираме и доживуваме уметноста.
Јоко Оно, една од највлијателните уметнички на 20-тиот и 21-виот век, даде значаен придонес кон развојот на концептуалната и партиципативната уметност, перформансот и експерименталниот филм. Изложбата „Соба што ја создаваш сам“ опфаќа околу педесет дела во различни медиуми – од инструкции, партиципативни дела и перформанси, до филм, музика, фотографија и инсталации. Таа открива уметнички свет во кој имагинацијата, учеството и личното искуство стануваат катализатори за промена.
„Јоко Оно: Соба што ја создаваш сам“ ќе биде поставена на два ката и ќе трае до 2 мај 2027.
Уште во 1950-тите и 1960-тите години, таа почнала да создава иновативни дела засновани на кратки, едноставни упатства кои барале целосно внимание од публиката. Едно од нејзините први такви дела ја повикувало собраната публика едноставно да запали чкорче и да гледа како тоа гори докрај, што целосно ги шокирало набљудувачите навикнати на традиционални музички изведби. Таа ги собрала овие познати упатства во револуционерната книга Grapefruit („Грејпфрут“), која денес се смета за еден од најважните примери на раната концептуална уметност. Овие необични упатства се движеле од целосно изводливи дејства до неверојатни концепти, често потпирајќи се исклучиво на умот на читателот за да го доврши уметничкото дело во сопствените мисли. Еден од нејзините најпознати и најмоќни перформанси е несомнено Cut Piece („Исечено парче“, 1964) – дело што и денес внимателно се проучува на уметничките академии ширум светот. Во ова дело, таа седела неподвижно на сцената додека членовите на публиката пристапувале еден по еден за да исечат парчиња од нејзината облека со ножици, кои потоа смееле да ги задржат. Перформансот се смета за пресвртна точка во историјата на уметноста на перформансот; инспирацијата за овој чин таа делумно ја црпела од древната будистичка традиција на несебично дарување. Преку сопствената ранливост и целосното изложување на своето тело, таа храбро се осврнала на сериозни прашања како што се сексуалната агресија и нарушувањето на личниот простор на жената.
Нејзиниот радикален и бескомпромисен пристап кон уметноста го привлекол вниманието на многу истакнати личности од тоа време, а една изложба во Лондон засекогаш го променила текот на нејзиниот живот. Кон крајот на 1966 година, во галеријата „Индика“, таа претстави дело што ги повикуваше посетителите самите да забијат шајка во изложената штица. Токму тогаш, сосема случајно, ѝ пријде познатиот британски музичар Џон Ленон и праша дали може да забие замислена шајка наместо вистинска. Според подоцнежните сведоштва, во тој момент нивните погледи се сретнаа и двајцата сфатија дека совршено ја разбираат истата ментална игра – што го означи почетокот на една од најпознатите љубовни приказни на дваесеттиот век.
Двојката стапи во брак во Гибралтар во март 1969 година и веднаш одлучи да ја искористи својата огромна популарност за повисока цел, претворајќи го дури и својот меден месец во јавен протест. Тие поминаа цела недела лежејќи во хотелски кревети пред камерите во Амстердам и Монтреал, организирајќи јасен протест против Виетнамската војна. Набрзо потоа, заедно започнаа глобална кампања за мир, со огромни билборди во големите светски градови, порачувајќи дека војната е завршена доколку навистина сакаме таа да заврши. Нивната моќна уметничка и активистичка работа ги избриша границите што претходно постоеја меѓу високата уметност, поп-музиката, политиката и секојдневниот општествен активизам.